Prof.Dr. Recep Demirbağ ‘dan Soğuk havaların kalp üzerine etkisi üzerine açıklaması

Geçen hafta Şanlıurfa’da sitemiz Editörü Mustafa Aloğlu’nun ziyaret ettiği Prof Demirbağ,

Yaz ayında sıcak havaların kalp üzerine etkilerini konu alan bir açıklama yapmıştı.

Doçentlik unvanı ile son açıklamasını bize yapan Prof Demirbağ, prof ünvanını aldıktan sonra ilk açıklamasını yaptı.

Havaların soğumasıyla birlikte, kalp rahatsızlıkları da artmaktadır. Aşırı soğuktan en fazla yaşlılar ve çocuklar etkilenmektedir.  Yaşlı kişilerde, vücudun hava sıcaklığına uyum gösterme yeteneği azalıyor.

Soğuk hava direk ve dolaylı olarak kalp hastalıklarını etkilemektir. Dolaylı yolda; kış aylarında yaygın görülen nezle, grip, zatürre gibi rahatsızlıklar artar. Bu rahatsızlıklar sonrası vücuttaki iltihabi süreci tetiklenmesi de koroner damar içerindeki aterom plaklarında yırtılmaya ve üzerinde pıhtı yerleşmesini tetikleyebilir. Ayrıca bu gribal hastalıklar başta kalp yetersizliği olmak üzere kan basıncı yüksekliği, diyabet ve koroner arter hastalarında daha ağır seyreder. Gripe bağlı ölümlerin çoğu da akciğer ve kardiyovasküler sistem hastalıklarına bağlı komplikasyon sonucu olur. Bu hastalıklar nedeniyle kullanılan ilaçlarda kalp hastalarını olumsuz etkilemektedir. Bu ilaçlardan bazıları ciddi yüksek tansiyona ve ritim problemlerine yol açabilir. Yüksek tansiyon, ritim sorunu, kalp damar hastalığı ve kalp yetmezliği olan hastaların doktor tavsiyesi olmadan bu tip ilaçları kullanmamaları gerekir.

Kışın ısınma amacıyla kullanılan soba ve kalorifer bacalarında çıkan yakıt dumanları hava kirliliğine neden olur. Kardiyovasküler hastalıkları olanlar bu durumda olumsuz etkilenirler. Bu nedenle ağır kalp hastalarının havanın kirli olduğu zamanlarda sokağa çıkmamaları uygun olur. Kış aylarının kalp hastalarına diğer dolaylı etkileri arasında;  daha yüksek kalori içeren yiyeceklerin tüketilmesi, alınan fazla kalorilerin harcanamaması ve hareketsizlik gelmektedir.

Kış aylarında soğuk havadan kalp hastaları direkt olaraktan etkilenmektedir. Sıcak havada damarlar genişlediği, soğuk havada ise daraldığı bilinmektedir.  Özellikle soğuk havalarda ısı kaybı artar. Vücut ısısını düzenlemek için kalp daha ağır bir yük altına girer. Vücut yüzeyindeki damarların büzülmesi kanı vücudun iç tarafına yönlendir. Bu durum kalbe daha fazla çalışmasına ve damarlardaki basıncın yükselmesine neden olur. Soğuk havada yapılan eforlarda kalbin daha fazla yorulmasına neden olur.  Yapılan bilimsel çalışmalarda, hava ısısındaki her 1 derece düşüşün kalp krizi görülme riskini yüzde 2 oranında artırdığı ve kış mevsiminde kalp krizi geçirme riski diğer aylara göre 3 kat daha fazla arttığı izlenmiştir.

Soğuk havalar periferik damar hastaları da çok fazla etkilenir. Bu hastalarda damarlarda tıkanma ve daralma soğuk havada daha da artar. Özellikle de ayağın üşütülmesi ile birlikte ayak uç damarlara yeterince kan ulaşamaz. Sonuçta vücut uç kısımlarında soğuma, ağrı, uyuşma meydana gelir. Bu nedenle, periferik damar hastalarının aşırı soğuklardan korunması gerekir.

Soğuk havalarda hastaları ilaçlarını düzenli almalıdırlar. Koroner arter hastalığı olan, by-pass olmuş, stent takılmış ya da balonla damarları açılmış hastalara ve kalp yetmezliği olanların grip aşısı yaptırmaları önerilmektedir. Kış mevsimlerinde, ağır kalorili besinler yerine tahıllı besinler tercih edilmesi gerekir. Egzersiz yapmak için havanın daha ılık olduğu saatler veya kapalı ortamlar (ev, spor salonu, gibi) tercih edilebilir. Soğuğun direk etkisinden korunmak için sıkı giyinmeleri tavsiye edilir. Özellikle yemekten sonra soğuk havaya (rüzgara) karşı yürümemeleri gerekir, çünkü rüzgâr vücudun ısı kaybını arttırır, fazla ısı kaybı da damarlarda büzülmeye yol açar. Böylece rüzgâra karşı yürümek anjina pektorise (göğüs ağrılarına) hatta kalp krizine bile neden olabilir. Kalp ve tansiyon hastaları grip ilaçlarını doktor önerisi olmadan kullanmaları gerekir.

Prof. Dr. Recep Demirbağ

Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi

Kardiyoloji AD Öğretim Üyesi